Een kaart van de Tweede Wereldoorlog laat zien waar gebeurtenissen plaatsvonden, waar verdedigingswerken lagen of hoe frontlinies verschoven. Voor gebeurtenissen bij jou in de buurt kun je de kaarten van Oorlogsbronnen bekijken. Zoek je bunkers en andere militaire bouwwerken, dan biedt Stichting Menno van Coehoorn een overzicht van een kaart met Nederlandse locaties.
Niet elke oorlogskaart laat hetzelfde zien. Een wereldkaart geeft overzicht over grote gebieden, terwijl je op een lokale kaart juist afzonderlijke plekken en verhalen kunt bekijken.
Welke kaart van de Tweede Wereldoorlog past bij je vraag?
Kies eerst wat je wilt bekijken: een gebeurtenis, een gebouw of een groter gebied. Daarmee voorkom je dat je een kaart gebruikt die niet bij je vraag past.
- Gebeurtenissen in je omgeving: een interactieve kaart helpt je plekken en verhalen in een stad of dorp te vinden.
- Bunkers en verdedigingswerken: een kaart met militaire objecten laat zien hoe bouwwerken en linies in het landschap lagen.
- Frontlinies en gebieden: een kaart van Europa of de wereld geeft overzicht over grotere afstanden en veranderingen in de tijd.
- Een bepaald onderwerp: een themakaart richt zich bijvoorbeeld op kampen, razzia’s of de meidagen van 1940.
Een kaart kan overzichtelijk zijn doordat ze veel details weglaat. Lees daarom altijd welke periode en welk onderwerp de maker heeft gekozen.
Gebeurtenissen in je buurt bekijken
Op de kaartenpagina van Oorlogsbronnen vind je verschillende kaarten over de Tweede Wereldoorlog. Er zijn onder meer kaarten over de meidagen van 1940, razzia’s en verschillende soorten kampen.
Om een plek te onderzoeken, zoom je in op de omgeving die je kent. Klik daarna op een locatie om te zien welke informatie erbij hoort. Bekijk ook de themakaarten: een plek die op de ene kaart niet voorkomt, kan op een andere kaart wel zijn opgenomen.
Een locatie op de kaart betekent niet altijd dat er nu nog iets te zien is. Een gebouw kan bijvoorbeeld zijn verdwenen of een andere bestemming hebben gekregen. Controleer de beschrijving voordat je een plek bezoekt.
Kaarten van bunkers en verdedigingswerken
Wil je militaire resten in Nederland bekijken, dan is de GIS-kaart van Stichting Menno van Coehoorn een nuttig vertrekpunt. Een GIS-kaart is een digitale kaart waarop informatie aan locaties wordt gekoppeld. De kaart bevat gegevens over onder meer bunkers, schuilplaatsen, loopgraven en versterkingen.
De stichting werkt aan de namen, beschrijvingen en status van objecten. Niet van iedere locatie is duidelijk of het object nog aanwezig is. Op de pagina staan voorbeelden van de kaart; die zijn bedoeld als indruk en niet als definitieve informatie over afzonderlijke locaties.
Niet alle gegevens zijn bedoeld voor openbare weergave. Sommige plekken liggen in kwetsbare natuur of zijn niet zomaar toegankelijk. Een vermelding op een kaart geeft je geen toestemming om een terrein of bouwwerk te betreden. Blijf op openbare paden en volg de aanwijzingen ter plaatse.
Een wereldkaart met frontlinies lezen
Een wereldkaart of kaart van Europa kan laten zien welke gebieden door verschillende partijen werden beheerst en waar frontlinies liepen. Zo krijg je een beeld van de afstanden tussen gebeurtenissen. Sommige kaarten tonen ook plaatsen van veldslagen of bombardementen.
Let bij zo’n kaart vooral op de datum. Gebieden en frontlinies veranderden tijdens de oorlog. Een grens op een kaart van één moment zegt daarom niet vanzelf iets over de situatie een jaar eerder of later.
Sommige overzichtskaarten combineren meerdere momenten. Een lijn kan dan een opmars voorstellen, terwijl een gekleurd vlak een gebied op een bepaalde datum weergeeft. De legenda vertelt wat de kleuren, pijlen en lijnen betekenen.
Zo beoordeel je een kaart van de Tweede Wereldoorlog
Voordat je een kaart gebruikt voor een opdracht of bezoek, is het goed om een paar dingen na te kijken:
- Periode: gaat de kaart over één datum, meerdere momenten of de hele oorlog?
- Gebied: zie je een plaats, Nederland, Europa of de wereld? Een grote overzichtskaart heeft minder ruimte voor lokale details.
- Legenda: betekenen verschillende kleuren een frontlijn, een bestuurd gebied of iets anders?
- Maker en bronnen: kijk wie de kaart heeft gemaakt en waarop de locatiegegevens zijn gebaseerd.
- Huidige situatie: controleer of een object nog bestaat en of je de plek mag bezoeken.
Een kaart die tijdens de oorlog is gemaakt, kan andere informatie bevatten dan een kaart die later is samengesteld. Vergelijk bij belangrijke details de kaart met de uitleg bij de locatie of met andere betrouwbare bronnen.
Veelgestelde vragen over oorlogskaarten
Kan ik zien wat er in mijn woonplaats gebeurde?
Ja, begin bij de kaarten van Oorlogsbronnen en zoom in op je woonplaats. Welke gebeurtenissen zichtbaar zijn, hangt af van de gekozen kaart en de informatie die daarop is opgenomen.
Staan alle bunkers op een openbare kaart?
Ga daar niet van uit. Locaties kunnen ontbreken of bewust niet openbaar worden getoond, bijvoorbeeld om kwetsbare plekken te beschermen.
Waarom verschillen twee kaarten van elkaar?
Ze kunnen een andere datum, schaal of selectie gebruiken. Vergelijk de legenda en de beschrijving voordat je aanneemt dat één van de kaarten fout is.
Begin bij een interactieve kaart voor een plek dichtbij huis en gebruik een overzichtskaart als je de ligging binnen een groter gebied wilt begrijpen. Houd daarbij steeds de aangegeven periode en legenda bij de hand.
