In de Tweede Wereldoorlog kwamen wereldwijd naar schatting 70 tot 85 miljoen mensen om. Daaronder waren ongeveer 50 tot 55 miljoen burgers. Het precieze aantal is niet vast te stellen, onder meer doordat niet alle doden zijn geregistreerd en schattingen verschillende oorzaken meetellen.
Hoeveel doden vielen er in de Tweede Wereldoorlog onder burgers en militairen?
Bij het totale dodental gaat het om burgers én militairen. Soldaten sneuvelden tijdens gevechten, maar stierven ook door verwondingen, ziekte of gevangenschap. Burgers kwamen onder meer om door bombardementen, executies, vervolging, honger en ziekte.
De meeste doden waren burgers. Onder hen waren ongeveer zes miljoen Joden die tijdens de Holocaust door nazi-Duitsland en zijn helpers werden vermoord. Zij maken al deel uit van het geschatte aantal burgerdoden en moeten daar niet nog eens bij worden opgeteld.
Ook mensen die door de oorlog moesten vluchten, konden omkomen door geweld, uitputting of gebrek aan voedsel. Of zulke indirecte sterfgevallen worden meegeteld, verschilt per schatting.
Waar vielen de meeste doden?
De oorlog kostte vooral in Europa en Azië veel mensenlevens. Het aantal doden verschilde sterk per land. De toenmalige Sovjet-Unie verloor naar schatting ongeveer 26,6 miljoen mensen, zowel burgers als militairen. Ook in China vielen miljoenen doden.
In Nederland kwamen naar schatting ongeveer 200.000 mensen om. Dat aantal gaat over Nederland zelf en omvat zowel burgers als militairen. Doden in het toenmalige Nederlands-Indië worden in sommige overzichten apart geteld.
Waarom lopen de schattingen uiteen?
Een deel van de registraties ging tijdens de oorlog verloren of werd nooit gemaakt. Niet iedereen die omkwam, is bij naam bekend. Daardoor gebruiken onderzoekers naast archieven ook bevolkingscijfers om het aantal doden te schatten.
Daarnaast verschilt de afbakening. De ene telling beperkt zich tot mensen die rechtstreeks door geweld omkwamen. Een andere telt ook mensen mee die stierven door oorlogshonger of ziekte. Ook kunnen schattingen een ander beginpunt gebruiken voor de oorlog in Azië.
Let bij het vergelijken van cijfers daarom op wie en welke doodsoorzaken zijn meegeteld. Het wereldwijde totaal van 70 tot 85 miljoen is een schatting, geen optelsom van volledig geregistreerde namen.
Wat betekent het woord oorlogsslachtoffers?
Het woord slachtoffers betekent niet altijd hetzelfde als doden. In een overzicht van een veldslag kan het ook gaan om gewonden, vermisten en krijgsgevangenen. Het aantal slachtoffers is dan hoger dan het aantal mensen dat is omgekomen.
Zo geeft een cijfer over alle slachtoffers van een gevecht niet zonder meer antwoord op de vraag hoeveel doden er vielen. Controleer daarom steeds of een bron alleen doden telt of ook andere groepen meeneemt.
