De geallieerden in de Tweede Wereldoorlog waren de landen die samen vochten tegen nazi-Duitsland, Italië en Japan. De belangrijkste geallieerde machten waren het Verenigd Koninkrijk, de Sovjet-Unie, de Verenigde Staten en China. Ook Nederland en veel andere landen maakten deel uit van het bondgenootschap.
De samenwerking groeide tijdens de oorlog. Niet alle landen werden tegelijk bondgenoten en ze waren het lang niet altijd met elkaar eens. Hun gezamenlijke doel was de tegenstanders verslaan.
Wie waren de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog?
De geallieerden vormden geen enkel land of leger, maar een coalitie van staten en strijdkrachten. Elk land leverde op een andere manier een bijdrage. Sommige landen vochten met grote legers, andere met schepen, vliegtuigen, grondstoffen of troepen die vanuit het buitenland doorgingen met de strijd.
- Het Verenigd Koninkrijk vocht vanaf het begin van de Europese oorlog tegen Duitsland. Het land bood ook plaats aan regeringen en militairen uit bezette landen.
- De Sovjet-Unie sloot zich bij de geallieerden aan nadat Duitsland het land in 1941 was binnengevallen. Het Sovjetleger vocht vooral tegen Duitsland aan het oostfront.
- De Verenigde Staten gingen eind 1941 zelf aan de oorlog deelnemen. Ze leverden grote aantallen militairen, schepen, vliegtuigen en voorraden.
- China vocht al vóór de Europese oorlog tegen Japan. Het was een van de belangrijkste geallieerde landen in Azië.
Ook onder meer Frankrijk, Polen, Nederland, België en Canada hoorden bij de geallieerden. Franse militairen die de strijd voortzetten, stonden bekend als de Vrije Fransen. Canada en andere landen van het Britse Gemenebest vochten naast het Verenigd Koninkrijk, maar hadden hun eigen regeringen en strijdkrachten.
Hoe ontstond het bondgenootschap?
Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk verklaarden Duitsland in 1939 de oorlog nadat Duitsland Polen was binnengevallen. De Poolse strijdkrachten bleven ook na de bezetting van hun land op verschillende plaatsen doorvechten, onder meer samen met de Britten.
De Sovjet-Unie was niet vanaf het begin een bondgenoot van het Verenigd Koninkrijk. Het land had vóór de Duitse inval een niet-aanvalsverdrag met Duitsland gesloten. Na die inval in 1941 kregen de Sovjet-Unie en het Verenigd Koninkrijk een gezamenlijke vijand.
De Verenigde Staten steunden de strijd tegen Duitsland eerst met materieel en voorraden. Na de Japanse aanval op Pearl Harbor gingen de Verenigde Staten ook zelf aan de oorlog deelnemen. Duitsland verklaarde daarna de Verenigde Staten de oorlog. Zo groeide de samenwerking tussen landen die op verschillende plekken en tegen verschillende tegenstanders vochten.
Hoe werkten de geallieerden samen?
De geallieerden overlegden over hun militaire plannen en verdeelden taken. Ze vervoerden soldaten en materieel over zee, beschermden bevoorradingsroutes en wisselden inlichtingen uit. Ook leverden ze wapens, voedsel en andere benodigdheden aan bondgenoten.
De samenwerking zag er niet overal hetzelfde uit. In West-Europa traden Britse, Amerikaanse, Canadese en andere troepen vaak gezamenlijk op. De Sovjet-Unie voerde haar strijd vooral aan het oostfront. In Azië en rond de Stille Oceaan vochten geallieerde landen tegen Japan.
De regeringsleiders moesten daarbij keuzes maken. Een aanval op één plek kon helpen om de druk op een bondgenoot elders te verminderen, maar daarvoor waren schepen, manschappen en voorraden nodig. Die konden niet tegelijk overal worden ingezet.
D-Day en de strijd in West-Europa
Op 6 juni 1944 landden geallieerde troepen op de kust van Normandië in Frankrijk. Deze dag staat bekend als D-Day. De landing was onderdeel van Operatie Overlord, waarmee de geallieerden een basis op het Europese vasteland wilden vestigen.
Meer dan 5.000 schepen vervoerden volgens de Anne Frank Stichting ongeveer 150.000 soldaten en 1.500 tanks. Parachutisten en bombardementen ondersteunden de aanval. De tegenstand verschilde per landingsstrand. Op Omaha Beach hadden Amerikaanse troepen het bijzonder zwaar.
Aan het eind van D-Day hadden de geallieerden een basis aan de kust veroverd. Daarna werd er nog maanden gevochten om verder Frankrijk in te trekken. De aanval betekende ook dat Duitsland naast het oostfront een groot front in West-Europa moest bevechten.
Nederlandse bijdrage aan de geallieerden
Na de Duitse bezetting bleef de Nederlandse regering vanuit Londen aan geallieerde zijde actief. Nederlandse militairen zetten de strijd voort, onder meer bij de marine en in de lucht. Ook de Nederlandse koopvaardij hielp met het vervoer van mensen en goederen over zee.
Bij D-Day waren Nederlanders betrokken, onder anderen als bemanningsleden van schepen en vliegtuigen. Hun bijdrage was kleiner dan die van de grote geallieerde legers, maar maakte deel uit van dezelfde operatie.
Verschillen en spanningen tussen bondgenoten
De geallieerde landen hadden niet dezelfde politieke ideeën. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk waren democratieën, terwijl de Sovjet-Unie een communistische dictatuur was. Toch werkten ze militair samen tegen een gemeenschappelijke vijand.
Er waren ook meningsverschillen over de oorlogvoering en over de toekomst van Europa. Polen is een voorbeeld van die spanning: Poolse militairen vochten aan geallieerde zijde, maar hun land kwam na de oorlog onder sterke invloed van de Sovjet-Unie te staan.
De overwinning maakt niet iedere geallieerde actie onomstreden. Bij geallieerde bombardementen kwamen burgers om het leven en ook aan geallieerde zijde werden oorlogsmisdaden gepleegd.
Veelgestelde vragen over de geallieerden
Was Nederland een geallieerd land?
Ja. Nederland hoorde bij de geallieerden. Ook toen het land bezet was, bleven de Nederlandse regering en Nederlandse militairen vanuit het buitenland bij de strijd betrokken.
Hoorde Duitsland bij de geallieerden?
Nee. Duitsland was tijdens de Tweede Wereldoorlog een tegenstander van de geallieerden. Het werkte samen met onder meer Italië en Japan. Deze landen worden de asmogendheden genoemd.
Vocht de Sovjet-Unie de hele oorlog aan geallieerde zijde?
Nee. De Sovjet-Unie sloot zich aan nadat Duitsland het land in 1941 had aangevallen. Daarvoor hadden de twee landen een niet-aanvalsverdrag.
Waren er Nederlanders bij D-Day?
Ja. Nederlandse militairen namen onder meer met schepen en vliegtuigen deel aan de operatie. De grootste landingsmachten op de stranden kwamen uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada.
De geallieerden wonnen de oorlog door samen te werken op meerdere strijdtonelen. Achter die gezamenlijke naam gingen landen schuil met verschillende legers, belangen en ervaringen.
