Oude kranten in een archief kun je online doorzoeken via Delpher en via regionale archieven. Zoek op een naam, plaats of datum om bijvoorbeeld familieberichten, advertenties en lokaal nieuws te vinden. Niet elke krant of jaargang staat online: soms kun je een exemplaar alleen in een studiezaal bekijken.
Voor een stamboom kunnen kranten een nuttige aanvulling zijn. Een bericht kan een naam of gebeurtenis noemen die je verder wilt onderzoeken. Vergelijk zulke vondsten met andere bronnen, want ook in een krant kunnen fouten staan.
Oude kranten archief: waar kun je zoeken?
De beste plek om te beginnen hangt af van wat je weet. Zoek je in heel Nederland, dan is Delpher handig. Weet je waar iemand woonde, kijk dan ook bij het archief van die gemeente of streek. Daar vind je soms lokale kranten die elders niet beschikbaar zijn.
- Delpher: dit platform van de Koninklijke Bibliotheek bevat veel gedigitaliseerde Nederlandse kranten. Je kunt zoeken op woorden en de uitkomsten onder meer op periode bekijken.
- Regionale en gemeentelijke archieven: deze bewaren vaak plaatselijke dagbladen, weekbladen en huis-aan-huiskranten. Een deel staat online, ander materiaal kun je in een studiezaal bekijken.
- Bibliotheken: sommige bibliotheken hebben kranten op papier of op microfilm, een film met verkleinde opnamen van pagina’s.
- Buitenlandse krantenarchieven: zoek je iemand die naar het buitenland verhuisde, dan kan een archief uit dat land helpen. Voorbeelden zijn Gallica voor Franse kranten en ZEFYS voor Duitstalige kranten.
Bij Regionaal Archief Nijmegen zijn bijvoorbeeld edities van De Gelderlander online te doorzoeken. De Nijmeegse editie uit de periode 1856 tot en met 1956 staat in de digitale studiezaal. De jaargangen 1957 tot en met 2006 zijn digitaal beschikbaar in de studiezaal van het archief.
Zoek gericht naar een persoon of familiebericht
Begin met wat je al weet: een naam, een plaats en een globale periode. Daarmee kun je de resultaten beperken, zonder berichten meteen uit te sluiten.
- Zoek op de achternaam. Voeg bij een veelvoorkomende naam een plaatsnaam of voornaam toe.
- Probeer andere schrijfwijzen. Een naam kan vroeger anders zijn gespeld. Zoek ook met initialen of alleen een deel van de naam.
- Bekijk de periode rond een gebeurtenis. Een geboorte-, huwelijks- of overlijdensbericht hoeft niet op de dag van de gebeurtenis te zijn geplaatst.
- Open de hele pagina. Lees het bericht in de oorspronkelijke krant en zoek naar meer namen, een adres of een plaats.
- Noteer je vondst. Bewaar de krantentitel, datum, pagina en een link of afbeelding. Zo kun je later terugvinden waar de informatie vandaan komt.
Familieberichten zijn niet de enige mogelijke vondsten. Iemand kan ook voorkomen in een advertentie, een verslag van een plaatselijke gebeurtenis of een bericht over een vereniging. Zulke vermeldingen vertellen soms iets over het dagelijks leven, maar ze zijn niet altijd voldoende om vast te stellen dat het om jouw familielid gaat.
Waarom een naam niet altijd wordt gevonden
Een digitaal krantenarchief doorzoekt meestal tekst die automatisch van de pagina is overgenomen. Dat heet tekstherkenning. Bij vlekken, beschadigingen of oude lettertypes kan een woord verkeerd zijn gelezen. De naam staat dan wel op de scan, maar verschijnt niet in de resultaten.
Gebruik daarom korte zoekwoorden en probeer verschillende spellingen. Weet je ongeveer wanneer een bericht verscheen, blader dan ook zelf door de pagina’s van die periode. Kijk bijvoorbeeld bij de familieberichten, ook als de zoekfunctie niets vindt.
Een krant kan onder een andere titel zijn verschenen, een lokale editie hebben gehad of voor een bepaalde periode ontbreken. Zoek bij het archief naar beschikbare titels, edities en jaren.
Een oude krant bekijken in een studiezaal
Staat de krant die je zoekt niet online, kijk dan in de collectie of catalogus van een regionaal archief of een bibliotheek. Daar kun je zien of de instelling de titel bewaart en of je het origineel, een digitale kopie of microfilm kunt bekijken.
Plan je bezoek binnen de openingstijden en vraag materiaal vooraf aan als de instelling dat verlangt. Noteer de krantentitel en de periode waarin je wilt zoeken. Dat maakt het makkelijker om in de studiezaal de juiste jaargang of editie op te vragen.
Een ontbrekende krant betekent niet altijd dat je op de verkeerde plek zoekt. Sommige kranten verschenen niet elke dag en er konden edities uitvallen. Ook zijn niet alle oude exemplaren bewaard gebleven.
Veelgestelde vragen over oude krantenarchieven
Kan ik oude kranten gratis online bekijken?
Bij Delpher en bij veel regionale archieven kun je gedigitaliseerde kranten gratis doorzoeken. De toegang verschilt per collectie en jaargang. Soms is een krant alleen op locatie te bekijken.
Hoe vind ik een krant van een bepaalde datum?
Zoek in Delpher of bij een regionaal archief op de datum en eventueel op de krantentitel. Vind je niets, bekijk dan ook de dagen rond die datum. Het kan zijn dat er op de gezochte dag geen editie verscheen of dat die niet bewaard is gebleven.
Kan ik een oude krant ook kopen?
Ja, originele exemplaren worden soms te koop aangeboden. Een aangeboden krant kan een compleet origineel zijn, maar ook een kopie, herdruk of losse voorpagina. Voor onderzoek is een digitale scan of een bezoek aan een archief vaak voldoende.
Mag ik een gevonden krantenpagina delen?
Dat hangt af van de rechten op de krant en van hoe je de pagina wilt gebruiken. Controleer de voorwaarden van het archief voordat je een afbeelding openbaar deelt of opnieuw gebruikt.
Heb je een mogelijk familiebericht gevonden? Vergelijk de namen, plaats en datum met andere gegevens die je al hebt. Bewaar ook de verwijzing naar de krant, zodat je de oorspronkelijke pagina later opnieuw kunt bekijken.
