80 jaar bevrijding werd in Nederland vooral gevierd en herdacht in 2024 en 2025. Op 5 mei 2025 was het 80 jaar geleden dat in Nederland het einde van de Tweede Wereldoorlog werd gevierd. Op 15 augustus 2025 stond de herdenking stil bij het einde van de oorlog in het hele Koninkrijk der Nederlanden.
Het herdenkingsjaar begon al eerder, omdat de bevrijding niet overal op hetzelfde moment plaatsvond. Op verschillende plekken waren herdenkingen, tentoonstellingen en vieringen.
Waarom 80 jaar bevrijding over twee jaar werd verspreid
Op 12 september 1944 werd het Zuid-Limburgse Mesch als eerste Nederlandse dorp bevrijd. Andere plaatsen volgden later. Zo stond Vught in oktober 2024 stil bij de bevrijding van de gemeente, precies 80 jaar eerder.
Het duurde tot mei 1945 voordat de oorlog in Nederland voorbij was. Daardoor viel de herdenking van 80 jaar vrijheid voor de ene plaats in 2024 en voor de andere in 2025. Lokale herdenkingen sloten vaak aan op de datum waarop de eigen plaats was bevrijd.
Herdenken op 4 mei en vieren op 5 mei 2025
Tijdens de Nationale Dodenherdenking op 4 mei 2025 werden op de Dam in Amsterdam oorlogsslachtoffers herdacht. Het ging om burgers en militairen die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen in oorlogssituaties en bij vredesmissies, in Nederland en daarbuiten.
Op 5 mei stond de viering van 80 jaar vrijheid centraal. In Wageningen ontstak minister-president Dick Schoof het bevrijdingsvuur. Daarmee begon ook de viering bij de veertien bevrijdingsfestivals in Nederland. De Poolse premier Donald Tusk hield er de 5 meilezing. Die avond vond op de Amstel het 5 mei-concert plaats.
Herdenken en vieren hebben elk een eigen plaats. Op 4 mei ligt de nadruk op de mensen die door oorlog en geweld zijn omgekomen. Op 5 mei staat vrijheid centraal, met ruimte voor persoonlijke verhalen over wat die vrijheid betekent.
Ook aandacht voor 15 augustus 2025
Voor mensen met een band met voormalig Nederlands-Indië had 80 jaar bevrijding een andere betekenis. Op 5 mei 1945 was de oorlog daar nog niet voorbij. Met de capitulatie van Japan op 15 augustus kwam een einde aan de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk.
Op 15 augustus 2025 werden bij het Indisch Monument de slachtoffers van de oorlog in voormalig Nederlands-Indië herdacht. Het einde van de oorlog betekende daar niet voor iedereen direct vrijheid en veiligheid: kort daarna begon de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog.
Persoonlijke verhalen in het herdenkingsjaar
De Anne Frank Stichting besteedde in 2025 aandacht aan de terugkeer van Otto Frank uit Auschwitz. Hij was de enige van de acht onderduikers uit het Achterhuis die de oorlog overleefde. Zijn verhaal liet zien dat de bevrijding niet voor iedereen meteen een terugkeer naar huis betekende.
Het herdenkingsjaar omvatte ook 27 januari 2025, de dag waarop het 80 jaar geleden was dat Auschwitz werd bevrijd. Die datum gaf ruimte om stil te staan bij de slachtoffers van de Holocaust en bij de mensen die de kampen overleefden.
Wil je terugkijken op 80 jaar bevrijding, dan vind je bij de Staten-Generaal en de Anne Frank Stichting informatie over herdenkingen en activiteiten uit het jubileumjaar. Voor het perspectief op voormalig Nederlands-Indië kun je terecht bij de Nationale Herdenking 15 augustus 1945.
