Adolf Hitler was tijdens de Tweede Wereldoorlog de dictator van nazi-Duitsland. Onder zijn leiding viel Duitsland op 1 september 1939 Polen binnen, waarmee de oorlog in Europa begon. Hitler bepaalde de richting van de Duitse oorlogvoering en droeg de hoofdverantwoordelijkheid voor de misdaden van het naziregime, waaronder de Holocaust.
Hitlers rol in de Tweede Wereldoorlog
Hitler kwam in 1933 als rijkskanselier aan de macht. Daarna bouwde hij de Duitse democratie af en vestigde hij een dictatuur. Als leider van nazi-Duitsland kon hij tegenstanders laten uitschakelen en de koers van het land bepalen.
Hitler wilde Duitsland uitbreiden en meer macht geven in Europa. Vooral in Oost-Europa wilde hij grondgebied veroveren dat hij Lebensraum, of leefruimte, voor Duitsers noemde. Volgens de racistische ideeën van de nazi’s hadden Duitsers meer rechten dan de bevolking van de gebieden die zij wilden veroveren.
Hitler nam de beslissingen niet allemaal alleen. Ministers, legerleiders, SS’ers en ambtenaren hielpen zijn plannen uitvoeren. Zij droegen ook zelf verantwoordelijkheid voor hun keuzes en daden.
Hitlers besluit om Polen aan te vallen
Op 1 september 1939 viel het Duitse leger Polen binnen. Groot-Brittannië en Frankrijk verklaarden Duitsland op 3 september de oorlog. De aanval op Polen volgde op eerdere stappen waarmee Hitler Duits grondgebied en invloed had uitgebreid.
De oorlog gaf Hitler de kans om zijn plannen met geweld verder uit te voeren. Het Duitse leger veroverde daarna grote delen van Europa. Op 10 mei 1940 viel Duitsland ook Nederland binnen, als onderdeel van de Duitse aanval in West-Europa.
In 1941 gaf Hitler opdracht tot de aanval op de Sovjet-Unie. Die aanval draaide niet alleen om militaire macht. De nazi’s wilden ook land veroveren en de bevolking van de Sovjet-Unie onderwerpen, verdrijven of doden. Het werd een oorlog met grote aantallen burgerslachtoffers.
Hitler en de vervolging door het naziregime
Jodenhaat stond centraal in Hitlers wereldbeeld. Hij gaf Joden ten onrechte de schuld van problemen in Duitsland en zag hen als vijand. Al vóór de oorlog werden Joden onder zijn bewind buitengesloten en vervolgd. Tijdens de oorlog groeide die vervolging uit tot de systematische massamoord die bekendstaat als de Holocaust.
Het naziregime liet ongeveer zes miljoen Joden vermoorden. Ook Roma en Sinti, mensen met een beperking, politieke tegenstanders en andere groepen werden vervolgd en vermoord. Hitler was als dictator verantwoordelijk voor de koers van het regime. De misdaden werden uitgevoerd door veel anderen, onder wie leden van de SS en medewerkers van Duitse overheidsdiensten.
Hitler als militair leider
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bemoeide Hitler zich steeds meer met militaire beslissingen. Hij bepaalde doelen voor aanvallen en greep in bij de inzet van het leger. Zijn gezag maakte het voor generaals moeilijk om tegen zijn besluiten in te gaan, al werkten veel legerleiders ook zelf mee aan zijn oorlog.
Een voorbeeld van een kostbare beslissing was zijn bevel aan Duitse troepen bij Stalingrad om stand te houden, ondanks de omsingeling door het Sovjetleger. De Duitse nederlaag daar verzwakte zijn leger sterk. Het verloop van de oorlog hing niet van één fout af: Duitsland vocht op meerdere fronten tegen tegenstanders met steeds meer mensen en materieel.
Hoe kwam er een einde aan Hitlers leiderschap?
Toen geallieerde legers Duitsland naderden, bleef Hitler in Berlijn. Op 30 april 1945 pleegde hij zelfmoord in een bunker onder de stad. Hij maakte de Duitse overgave dus niet meer mee en werd nooit berecht voor zijn rol in de oorlog en de misdaden van het naziregime.
Op 8 mei 1945 eindigde de oorlog in Europa. Hitlers dood maakte geen einde aan de gevolgen van zijn beleid: miljoenen mensen waren vermoord, verdreven of hadden hun huis en familie verloren.
Veelgestelde vragen over Hitler in de Tweede Wereldoorlog
Was Hitler de enige die verantwoordelijk was voor de oorlog en de misdaden?
Nee. Hitler droeg als dictator de hoofdverantwoordelijkheid, maar hij kon zijn plannen uitvoeren doordat veel anderen meewerkten. Ook zij waren verantwoordelijk voor hun eigen besluiten en daden.
Was Hitler de hele oorlog leider van Duitsland?
Hij leidde Duitsland vanaf het begin van de oorlog in Europa in 1939 tot zijn dood op 30 april 1945. Hij stierf kort voor de Duitse overgave.
Wat wilde Hitler met de veroverde gebieden bereiken?
Hij wilde de Duitse macht uitbreiden en vooral in Oost-Europa grondgebied voor Duitsers verwerven. De bewoners van die gebieden zouden volgens zijn plannen hun rechten en vaak ook hun leven verliezen.
Hitlers rol in de Tweede Wereldoorlog bestond dus uit meer dan het leiden van een leger. Zijn plannen voor verovering en zijn racistische wereldbeeld bepaalden ook hoe het naziregime met miljoenen mensen omging.
